حسين قرچانلو
522
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
در جنوب شرقى كشور اسپانيا ، در كنار مديترانه واقع است . بندر و پايگاه دريايى مهم و مركز كشتىسازى و فلزكارى است . « 1 » در دورهء تسلط فنيقيها يا كارتاژها بر سواحل اسپانيا ، شهر كارتاژ به منظور جاى پا و تكيهگاهى براى تجاوز به قارهء اروپا ساخته شد و آنيبال ، سردار كارتاژ ، از بندر كارتاژن در سواحل اسپانى حملهء خود را به اروپا آغاز كرد . نقشه او اين بود كه پس از طى سواحل جنوبى شبه جزيرهء ايبرى و گل ، از شمال به ايتاليا وارد شود ؛ ولى در خاتمهء جنگهاى دوم پونيك ( كه ميان فنيقيها و روميها پيش آمد ) كارتاژها شكست خوردند و روميان بر شبه جزيرهء ايبرى تسلط يافتند . پس از آن ، اسپانيا جزو متصرفات روم باقى ماند . در اوايل قرن چهارم ميلادى مذهب مسيح در اسپانى و گل رواج يافت و كشور گل و اسپانى تحت تأثير تمدن روم قرار گرفت و در نتيجهء همين تسلط و نيز به اين دليل كه آنان در مكتب اجتماعى روم پرورش و تحت تأثير آن رشد و نمو يافتهاند ساكنان اين كشورها را امروز ملل لاتين مىنامند . از مظاهر پيشرفت كشور اسپانى در آن دوره ، ايجاد خطوط ارتباطى بين شهرها ، بناى ساختمانهاى مجلل و با اسلوب صحيح معمارى ، مانند آمفى تئاترهاى بزرگ و كانالهاى آب و هوايى براى رسانيدن آب به داخل شهرها و تأسيس مدارس متعدد و توسعه كشاورزى و ترقى صنعت بود . « 2 » در 415 م قوم ويزيگوت به اسپانى وارد شدند . ابتدا ، استقرار آنها موقت بود ؛ سپس در 420 م مجددا به اسپانى وارد شدند و آثار و تمدن موجود آنجا را منهدم ساختند و تا آمدن مسلمانان به اسپانيا بر آنجا مسلط بودند . « 3 » چون مسلمانان به سوى مشرق اندلس راندند و آهنگ مرسيه كردند ، قرطاجنّه را كه در اين ناحيه قرار داشت فتح كردند . مرسيه در آن زمان به نام امير آنجا ، تيودمير يا ثدمير خوانده مىشد . تيودمير توانست به نيروى خود با مسلمانان پيمان صلح ببندد . « 4 » عبد الرحمن داخل در اواخر روزگار خويش درصدد تشكيل يك نيروى دريايى افتاد و چند مركز براى ساختن كشتى در جايهايى در مرزها كه در كنار رودها و درياها بود ، مانند قرطاجنّه و اشبيليه تأسيس كرد . « 5 » به نوشتهء
--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 2035 . ( 2 ) . تاريخ اسپانيا ؛ ص 21 - 23 . ( 3 ) . همان ؛ ص 28 . ( 4 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 46 - 47 . ( 5 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 214 .